Түрүү булчирхай нь шулуун гэдэстэй маш ойр байрладаг нь түрүү булчирхайн хорт хавдрын туяа эмчилгээний бодит хүндрэлүүдийн нэг юм. Туяа эмчилгээний үед хавдрыг хянахын тулд хангалттай өндөр цацрагийн тун өгөх шаардлагатай байдаг ч хавдрын хажууд байрлах шулуун гэдэсний урд хана цацрагт өртөх эрсдэлтэй. Үүний улмаас цацрагийн шалтгаант шулуун гэдэсний үрэвсэл үүсэж, өтгөнд цус гарах, суулгалт давтагдах, хошного орчимд хүнд оргих, тавгүйрхэх зэрэг шинж тэмдэг илэрч болно.
Олон өвчтөн эдгээр гаж нөлөөнөөс болж хүндрэлтэй тулгарч, амьдралын чанар нь мэдэгдэхүйц буурдаг. Хүнд тохиолдолд хавдрын эсрэг эмчилгээг хүртэл тасалдуулах шаардлага гардаг. Хавдрыг хангалттай тунгаар устгахын зэрэгцээ шулуун гэдсийг хэрхэн хамгаалах нь туяа эмчилгээний салбарт тулгамдсан эмнэлзүйн асуудал байсаар ирсэн.
2026 оны 7-р сард манай эмнэлгийн Олон улсын хавдрын оношилгоо, эмчилгээний төвд хүнд хэлбэрийн түрүү булчирхайн хорт хавдартай нэг өвчтөн хэвтэн эмчлүүлсэн. Эмнэлэгт хэвтсэний дараа олон мэргэжлийн эмч нарын хамтарсан зөвлөгөөг нэн даруй эхлүүлж, тохиолдлыг хэд хэдэн удаа хэлэлцэн, эмчилгээний хүндрэлүүдийг нарийвчлан шинжилсэн.Шаардлагатай бүх шинжилгээг бүрэн хийж, өвчний байдлыг цогцоор нь үнэлсний дараа өвчтөн болон түүний гэр бүлийнхэнтэй дэлгэрэнгүй ярилцаж, мэдээлэлд үндэслэсэн зөвшөөрлийг авсан. Үүний үндсэн дээр эмчилгээний баг дараах төлөвлөгөөг боловсруулсан: SBRT буюу стереотактик туяа эмчилгээг эхлэхээс өмнө шулуун гэдсийг хамгаалах усан гелэн тусгаарлагч тарилга хийх. Энэхүү арга нь туяа эмчилгээний явцад шулуун гэдэс цацрагт өртөж гэмтэх эрсдэлийг бууруулж, дараагийн нарийвчлалтай туяа эмчилгээний аюулгүй байдлыг хангах хамгаалалтын суурь болох юм.

Зураг 1: Туяа эмчилгээний өмнө шулуун гэдсийг хамгаалах усан гелэн тусгаарлагч тарилга хийх үеийн явц
7-р сард өвчтөн туяа эмчилгээний бүх үе шатыг амжилттай дуусгасан. Эмчилгээг ерөнхийдөө сайн тэсвэрлэж, хяналтын хугацаанд туяа эмчилгээтэй холбоотой илэрхий гаж нөлөө ажиглагдаагүй. Өтгөн болон шээс ялгаруулах байдал тогтвортой, биеийн сэргэлт сайн байв.
Шимэгддэг тусгаарлагч усан гель: Аарцгийн хөндийн хавдрын туяа эмчилгээнд физик хамгаалалтын хаалт бий болгох
Шимэгддэг тусгаарлагч усан гелээр шулуун гэдсийг хамгаалах ажилбарыг дүрс оношилгооны хяналт, бодит цагийн чиглүүлгийн дор гүйцэтгэдэг. Эмч ариун, биед шимэгддэг полимер усан гелийг хавдрын бай эрхтэн болон түүний ойролцоох өндөр эрсдэлтэй хэвийн эдийн хоорондох зайд нарийвчлалтай тарина. Гель тарьсны дараа хурдан бэхжиж, ойролцоогоор 1 см зузаантай тусгаарлагч давхарга үүсгэнэ. Ингэснээр гэдэс зэрэг мэдрэмтгий эрхтнийг шилжүүлж, хавдрын бай хэсэг болон хэвийн эдийн хооронд физик хамгаалалтын хаалт бий болгодог. Энэхүү “буфер тусгаарлах бүс”-ийн ачаар туяа эмчилгээний цацраг хавдрын голомтод төвлөрч, ойролцоох хэвийн эдэд хүрэх цацрагийн тунг мэдэгдэхүйц бууруулан, цацрагийн гэмтлийн эрсдэлийг багасгадаг.
Энэхүү технологи нь зөвхөн түрүү булчирхайн хорт хавдарт төдийгүй умайн хүзүүний хорт хавдар, шулуун гэдэсний хорт хавдар, аарцгийн хөндийн зөөлөн эдийн хавдар зэрэг бусад хавдарт ч хэрэглэгдэх боломжтой. Анатомийн нөхцөлийг нарийвчлан үнэлсний дараа сонгомол байдлаар ашиглаж, шулуун гэдэс, давсаг зэрэг аарцгийн хөндийн мэдрэмтгий эрхтнийг үр дүнтэй хамгаалан, аарцгийн хөндийн хавдрын нарийвчлалтай туяа эмчилгээний аюулгүй байдлын боломжийг улам өргөжүүлдэг.Эмнэлзүйн практикт энэхүү технологийг SBRT буюу стереотактик туяа эмчилгээ, протоны туяа эмчилгээ зэрэг олон төрлийн нарийвчлалтай туяа эмчилгээний аргуудтай хослуулан хэрэглэх боломжтой.

Зураг 2: Гидрогелийн зарчимын схем
Стандартчилсан тогтолцоо нь эмчилгээний аюулгүй байдлыг баталгаажуулна
Манай эмнэлэг шулуун гэдэс хамгаалах усан гелийн стандартчилсан хяналтын тогтолцоог бүрдүүлж, эмчилгээний өмнөх үнэлгээ, ажилбарын үеийн гель тарилга, эмчилгээний дараах хяналт зэрэг бүх үе шатанд чанарын стандартчилсан хяналт хэрэгжүүлдэг. Ингэснээр аарцгийн хөндийн хавдрын туяа эмчилгээний хордлогыг бууруулах энэхүү технологийг аюулгүй, тогтвортой хэрэгжүүлэх нөхцөлийг бүрдүүлж байна.
* Аюулгүй байдал: Тусгаарлагч гель нь биологийн нийцэмж сайтай. Туяа эмчилгээ дууссанаас хойш 3–6 сарын хугацаанд биед аяндаа задарч, шимэгддэг тул дахин мэс заслаар авах шаардлагагүй.
* Тусгаарлах зай: Ажилбарын явцад 1.0–1.2 см-ийн тогтвортой тусгаарлах зай үүсгэж, шулуун гэдсийг хамгаалах үр нөлөө болон хавдрын бай хэсэгт туяа хүргэх нарийвчлалыг тэнцвэржүүлнэ.
* Стандартчилал: Эмчилгээний өмнөх гэдэс, давсагны бэлтгэлээс эхлээд ажилбарын үеийн гелийн эзлэхүүний хяналт, хэт авиан хяналттай тарилга хүртэлх алхам бүрийг стандарт ажиллагааны журмын дагуу гүйцэтгэнэ.
* Хордлого бууруулах: Хавдрын туяа эмчилгээний тунг бууруулахгүй, хавдрын эсрэг үр нөлөөг хадгалах нөхцөлд шулуун гэдэс, давсаг зэрэг мэдрэмтгий эрхтний цацрагийн гэмтлийн эрсдэлийг бууруулна.
* Хүртээмж: Эмчилгээний арга, үйл явц боловсронгуй бөгөөд дахин хэрэгжүүлэх боломжтой тул аарцгийн хөндийн олон төрлийн хавдартай өвчтөнд хордлогыг бууруулах стандартчилсан шинэ сонголтыг санал болгоно.
Аарцгийн хөндийн хавдрын туяа эмчилгээний аюулгүй байдал, үр нөлөө нь манай эмнэлзүйн судалгаа, хөгжүүлэлтийн үндсэн чиглэл байсаар ирсэн. Шимэгддэг тусгаарлагч усан гель хэмээх энэхүү дэвшилтэт хордлого бууруулах технологийг олон мэргэжлийн хамтарсан MDT багийн ажиллагаа болон стандартчилсан чанарын хяналтын тогтолцоотой хослуулснаар хавдрыг нарийвчлалтай эмчлэхийн зэрэгцээ хэвийн эрхтний үйл ажиллагааг дээд зэргээр хамгаалж, өвчтөнүүдийн хавдрын эмчилгээний үеийн амьдралын чанарыг сайжруулахад тусалж байна.Цаашид манай төв аарцгийн хөндийн хавдрын нарийвчлалтай туяа эмчилгээний технологийг тасралтгүй хөгжүүлж, илүү аюулгүй, өвчтөн бүрд тохирсон эмчилгээний аргуудыг судлан, дотоодын болон гадаадын олон өвчтөнд үр өгөөжөө хүргэх болно.