Цуманд Буцах
Ам-залгиурын хорт хавдар нь ам-залгиурын салстын хучуур эдээс үүсэлтэй хорт хавдар бөгөөд үүнд гүйлсэн булчирхай, зөөлөн тагнай, хэлний уг, залгиурын арын хана зэрэг хэсгүүд хамаарна. Сүүлийн жилүүдэд HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдрын өвчлөл мэдэгдэхүйц өсөж, толгой-хүзүүний хавдрын чухал төрөл болоод байна.
1. Хавтгай хучуур эсийн хавдар
90%-иас дээшийг эзэлдэг бөгөөд кератинжсан болон кератинждаггүй төрөлд хуваагдана.
2. Лимфоэпителиаль хавдар
EB вирусын халдвартай нягт холбоотой.
3. Жижиг шүлсний булчирхайн хавдар
Аденоид-кистоз хавдар, мукоэпидермоид хавдар зэрэг багтана.
4. Лимфома
Ихэнхдээ Ходжкины бус лимфома тохиолддог.
5. HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдар
HPV16-тай холбоотой бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй сайн.
6. HPV-тэй холбоогүй ам-залгиурын хорт хавдар
Уламжлалт эрсдэлийн хүчин зүйлтэй холбоотой бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй таагүй.
1. HPV халдвар
HPV16 шинж нь хамгийн чухал эрсдэлийн хүчин зүйл бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй сайн байдаг.
2. Тамхины хэрэглээ
Тамхи татах нь өвчлөх эрсдэлийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг.
3. Архины хэрэглээ
Удаан хугацаанд их хэмжээний архи хэрэглэх нь тамхитай хавсран хавдар үүсгэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
4. Бетел самар идэх
Зүүн өмнөд Азийн бүс нутагт ам-залгиурын хорт хавдрын чухал шалтгаант хүчин зүйл болдог.
5. Амны хөндийн ариун цэвэр
Амны хөндийн ариун цэвэр муу байх нь өвчлөх эрсдэлтэй холбоотой.
6. Удамшлын хүчин зүйл
Удамшлын өртөмтгий байдлаас шалтгаална.
1. HPV вакцинжуулалт
Тохирох насны бүлэг вакцинд хамрагдсанаар HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдраас эх үүсвэрийн түвшинд сэргийлэх боломжтой.
2. Архи,тамхийг хязгаарлах
Тамхийг бүрэн зогсоож, архины хэрэглээг хязгаарлан,хавдар үүсгэх эрсдэлээс сэргийлэх нь эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулахад тусална.
3. Тогтмол үзлэг
Өндөр эрсдэлтэй бүлэг тогтмол амны хөндийн үзлэг хийлгэж, сэжигтэй өөрчлөлт илэрвэл цаг алдалгүй биопси хийлгэснээр эрт оношлогдох түвшинг нэмэгдүүлж болно.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, ам-залгиурын хорт хавдрын өвчлөл тасралтгүй иж байна. HPV вакциныг өргөн нэвтрүүлэх, тамхи ба архины хэрэглээг бууруулах, эрт оношлох түвшинг сайжруулах, мөн хувь хүнд тохирсон эмчилгээ ба олон мэргэжлийн багийн хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлэх нь эмчилгээний үр дүн болон амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэнэ.
Ам-залгиурын хорт хавдар нь ам-залгиурын салстын хучуур эдээс үүсэлтэй хорт хавдар бөгөөд үүнд гүйлсэн булчирхай, зөөлөн тагнай, хэлний уг, залгиурын арын хана зэрэг хэсгүүд хамаарна. Сүүлийн жилүүдэд HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдрын өвчлөл мэдэгдэхүйц өсөж, толгой-хүзүүний хавдрын чухал төрөл болоод байна.
1. Хавтгай хучуур эсийн хавдар
90%-иас дээшийг эзэлдэг бөгөөд кератинжсан болон кератинждаггүй төрөлд хуваагдана.
2. Лимфоэпителиаль хавдар
EB вирусын халдвартай нягт холбоотой.
3. Жижиг шүлсний булчирхайн хавдар
Аденоид-кистоз хавдар, мукоэпидермоид хавдар зэрэг багтана.
4. Лимфома
Ихэнхдээ Ходжкины бус лимфома тохиолддог.
5. HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдар
HPV16-тай холбоотой бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй сайн.
6. HPV-тэй холбоогүй ам-залгиурын хорт хавдар
Уламжлалт эрсдэлийн хүчин зүйлтэй холбоотой бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй таагүй.
1. HPV халдвар
HPV16 шинж нь хамгийн чухал эрсдэлийн хүчин зүйл бөгөөд эмчилгээний үр дүн харьцангуй сайн байдаг.
2. Тамхины хэрэглээ
Тамхи татах нь өвчлөх эрсдэлийг мэдэгдэхүйц нэмэгдүүлдэг.
3. Архины хэрэглээ
Удаан хугацаанд их хэмжээний архи хэрэглэх нь тамхитай хавсран хавдар үүсгэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.
4. Бетел самар идэх
Зүүн өмнөд Азийн бүс нутагт ам-залгиурын хорт хавдрын чухал шалтгаант хүчин зүйл болдог.
5. Амны хөндийн ариун цэвэр
Амны хөндийн ариун цэвэр муу байх нь өвчлөх эрсдэлтэй холбоотой.
6. Удамшлын хүчин зүйл
Удамшлын өртөмтгий байдлаас шалтгаална.
1. HPV вакцинжуулалт
Тохирох насны бүлэг вакцинд хамрагдсанаар HPV-тэй холбоотой ам-залгиурын хорт хавдраас эх үүсвэрийн түвшинд сэргийлэх боломжтой.
2. Архи,тамхийг хязгаарлах
Тамхийг бүрэн зогсоож, архины хэрэглээг хязгаарлан,хавдар үүсгэх эрсдэлээс сэргийлэх нь эрсдэлийг мэдэгдэхүйц бууруулахад тусална.
3. Тогтмол үзлэг
Өндөр эрсдэлтэй бүлэг тогтмол амны хөндийн үзлэг хийлгэж, сэжигтэй өөрчлөлт илэрвэл цаг алдалгүй биопси хийлгэснээр эрт оношлогдох түвшинг нэмэгдүүлж болно.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, ам-залгиурын хорт хавдрын өвчлөл тасралтгүй иж байна. HPV вакциныг өргөн нэвтрүүлэх, тамхи ба архины хэрэглээг бууруулах, эрт оношлох түвшинг сайжруулах, мөн хувь хүнд тохирсон эмчилгээ ба олон мэргэжлийн багийн хамтын ажиллагааг хэрэгжүүлэх нь эмчилгээний үр дүн болон амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэнэ.