① ¹⁷⁷Lu-PSMA: Хожуу үеийн түрүү булчирхайн хорт хавдартай зарим өвчтөнд эмчилгээний шинэ сонголт олгоно
Түрүү булчирхайн өвөрмөц мембраны антиген (PSMA) нь түрүү булчирхайн хорт хавдрын эсийн мембран дээр ихэнх тохиолдолд өндөр түвшинд илэрдэг. Энэ онцлог нь PSMA-г бай чиглүүлэлттэй радионуклидын эмчилгээний чухал бай болгодог.
Хэрэглэх боломжтой өвчтөнүүд: PSMA эерэг, үсэрхийлсэн, кастрацид тэсвэртэй түрүү булчирхайн хорт хавдартай (mCRPC) өвчтөнүүд. Ялангуяа өмнөх эмчилгээний дараа ч өвчин нь даамжирсан өвчтөнүүдэд ¹⁷⁷Lu-PSMA эмчилгээ нь цаашид нарийвчлан үнэлэх шаардлагатай эмчилгээний сонголт юм.
Эмчилгээний зорилго: Биеийн бүх хэсэгт үүссэн үсэрхийллийн голомтыг хянах, өвчний даамжралыг удаашруулах, амьдрах хугацааг уртасгах боломжийг бүрдүүлэх. Зарим өвчтөнд ясны үсэрхийлэлтэй холбоотой өвдөлт зэрэг хавдраас үүдэлтэй шинж тэмдгийг намдаах боломжтой.
② ¹⁷⁷Lu-DOTATATE: Нейроэндокрин хавдартай зарим өвчтөнд эмчилгээний шинэ чиглэл олгоно
Зарим нейроэндокрин хавдрын эсийн гадаргуу дээр соматостатины рецептор (SSTR) илэрдэг. ¹⁷⁷Lu-DOTATATE нь энэ онцлогийг ашиглан цацраг идэвхт эмчилгээний үйлчлэлийг тухайн рецепторыг илэрхийлж буй хавдрын голомтод чиглүүлдэг.
Хэрэглэх боломжтой өвчтөнүүд: SSTR эерэг, мэс заслын аргаар авах боломжгүй эсвэл үсэрхийлсэн, ялгарал сайтай нейроэндокрин хавдартай өвчтөнүүд. Үүнд ходоод, гэдэс, нойр булчирхайн нейроэндокрин хавдар голчлон хамаарна.G3 зэрэглэлийн зарим нейроэндокрин хавдар болон уушги, тимус булчирхайгаас гаралтай нейроэндокрин хавдартай өвчтөнүүдийн хувьд эмгэг судлалын ялгаралтын зэрэг, бай молекулын илрэл болон клиник судалгааны нотолгоонд үндэслэн нарийн мэргэжлийн эмч нэмэлт үнэлгээ хийж болно.
Эмчилгээний зорилго:Хавдрын хэмжээг багасгах, дааврын ялгаралтай холбоотой эмнэлзүйн хам шинжүүдийг (тухайлбал, нүүр улайх, суулгах, цусан дахь сахарын хэмжээ буурах зэрэг) хөнгөвчлөх, өвчний даамжралыг удаашруулах.
① Оношилгоо, эмчилгээг нэгтгэсэн арга: Нэг молекулын байгаар дүрс оношилгоо болон нарийн чиглүүлэлттэй эмчилгээг холбох
Эмчилгээний өмнө эмч нар позитрон ялгаруулах томографийн (PET) шинжилгээгээр хавдар тухайн бай молекулыг илэрхийлж байгаа эсэхийг тодорхойлно. Эмчилгээний үед ¹⁷⁷Lu-аар тэмдэглэсэн эмийг ашиглан цацраг идэвхт эмчилгээний үйлчлэлийг зорилтот хавдрын голомтод чиглүүлнэ. Эмчилгээний дараа нэг фотон ялгаруулах компьютер томографи (SPECT/CT)-аар эмийн бие доторх бодит тархалтыг ажиглаж, тунгийн үнэлгээ болон цаашдын эмчилгээний шийдвэр гаргахад үндэслэл болно.
Оношилгоо, эмчилгээг нэгтгэсэн энэхүү арга нь өвчтөнд молекулын дүрс оношилгооны илүү тодорхой үнэлгээнд тулгуурласан эмчилгээний сонголт хийх боломж олгодог.
② Бета цацрагийн нэвтрэх зай богино тул эргэн тойрны хэвийн эдэд өгөх цацрагийн хэмжээ бага
¹⁷⁷Lu-аас ялгарах бета цацрагийн эд доторх дундаж нэвтрэх зай ойролцоогоор 0.67 миллиметр байдаг. Энэ нь зарим жижиг хавдрын голомтыг эмчлэхэд тунгийн тархалтын давуу талтай бөгөөд хавдрын эсийг устгахын зэрэгцээ илүү алслагдсан хэвийн эдэд хүрэх цацрагийн хэмжээг бууруулахад тусалдаг.
③ Өөр өөр бай чиглүүлэгч молекултай холбогдсоноор төрөл бүрийн хавдарт эмчилгээний сонголт бий болгоно
¹⁷⁷Lu нь өөрөө хавдрыг чиглүүлэн таних чадваргүй. Иймээс тодорхой молекулын байг таних чадвартай лигандтай холбож, радиоидэвхт эм үүсгэдэг.
Төлөөлөхүйц хэрэглээнд PSMA эерэг түрүү булчирхайн хорт хавдарт зориулсан ¹⁷⁷Lu-PSMA болон SSTR эерэг нейроэндокрин хавдарт зориулсан ¹⁷⁷Lu-DOTATATE багтана.Эдгээр эм нь бай молекулын илрэлийн шаардлагыг хангасан олон голомтод хуримтлагдах боломжтой тул олон эрхтэнд үсэрхийлсэн өвчтөнд бүх биеийн хэмжээнд эмчилгээ хийх сонголт олгодог.
④ Клиник судалгаагаар батлагдсан эмчилгээний үр нөлөө
¹⁷⁷Lu-тэй холбоотой эмчилгээний аргуудыг олон улсын томоохон клиник судалгаагаар дэмжсэн байдаг.VISION судалгаагаар ¹⁷⁷Lu-PSMA-617 нь хожуу үеийн түрүү булчирхайн хорт хавдартай тодорхой бүлгийн өвчтөнүүдийн амьд үлдэх үр дүнг сайжруулж болохыг харуулсан.NETTER-1 болон NETTER-2 судалгаагаар ¹⁷⁷Lu-DOTATATE нь нейроэндокрин хавдартай зарим өвчтөний өвчний даамжралыг удаашруулж болохыг мөн баталсан.
① ¹⁷⁷Lu радионуклидын оношилгоо, эмчилгээний зөвшөөрөл авсан бөгөөд нарийн чиглүүлэлттэй эмчилгээний сонголтыг өргөжүүлж байна
Манай эмнэлгийн Цөмийн анагаах ухааны тасаг ¹⁷⁷Lu радионуклидын оношилгоо, эмчилгээ эрхлэх албан ёсны зөвшөөрлийг авсан. Холбогдох радионуклидын оношилгоо, эмчилгээг хэрэгжүүлэх мэргэжлийн эрх, шаардлагатай тоног төхөөрөмж, байгууламжийн нөхцөлийг бүрдүүлж, цацрагийн хамгаалалт болон чанарын удирдлагын тогтолцоог байгуулсан.Энэ нь эмнэлгийн цөмийн анагаах ухааны оношилгоо, эмчилгээний чадавхыг улам өргөжүүлж, шаардлага хангасан хожуу үеийн хавдартай өвчтөнүүдэд илүү олон нарийн чиглүүлэлттэй эмчилгээний сонголт олгож байгааг илтгэнэ.
② Цөмийн анагаах ухааны платформын дэмжлэгтэйгээр оношилгоо, эмчилгээг нягт уялдуулна
Эмнэлэг нь PET-CT, PET-MR, SPECT/CT зэрэг дүрс оношилгооны төхөөрөмжөөр тоноглогдсон бөгөөд позитрон ялгаруулах эм бэлтгэх төвтэй.Молекулын дүрс оношилгоо болон цөмийн анагаах ухааны платформд түшиглэн хавдрын бай молекулын үнэлгээ, эмчилгээний шийдвэр гаргалт болон дараагийн хяналтад техникийн дэмжлэг үзүүлдэг.
③ Олон төрлийн эмчилгээний аргыг уялдуулан цогц эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулна
Радионуклидын эмчилгээнээс гадна эмнэлэг нь нарийн чиглүүлэлттэй туяа эмчилгээ, бага инвазив интервенцийн эмчилгээ, бай чиглүүлэлттэй эмчилгээ, дархлаа эмчилгээ болон хими эмчилгээ зэрэг олон төрлийн эмчилгээний аргыг хэрэгжүүлэх боломжтой.Өвчний байдал нь нарийн төвөгтэй эсвэл өмнөх эмчилгээний дараа даамжирсан өвчтөнүүдэд олон мэргэжлийн эмч нарын хамтарсан үнэлгээ (MDT)-г зохион байгуулж, хэсэг газрын болон бүх биеийн эмчилгээний сонголтуудыг цогцоор нь үнэлэн, өвчтөнд илүү тохиромжтой оношилгоо, эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулдаг.
④ Олон улсын эмнэлгийн нэг цэгийн үйлчилгээ: Хил дамнасан эмчилгээний бүх үе шатыг уялдуулна
Гадаадын өвчтөнүүдэд зориулан эмнэлэг нь зайнаас өвчний түүх, эмнэлгийн баримт бичиг үнэлэх, олон хэлний орчуулга, шинжилгээ болон хэвтэн эмчлүүлэх үйл явцыг зохицуулах зэрэг үйлчилгээ үзүүлдэг.Эмчилгээг хэд хэдэн үе шаттайгаар хийх шаардлагатай өвчтөнүүдийн хувьд эмчилгээний хоорондох хугацаанд давтан үзлэг болон зайнаас хяналт хийх ажлыг зохион байгуулахад тусалж, хил дамнасан эмчилгээ, эмнэлгийн тусламж авах үйл явцыг илүү хялбар, эмх цэгцтэй болгодог.
Эмийг судсаар биед оруулсны дараа лиганд нь хавдрын эсийн гадаргуу дээрх тодорхой бай молекулыг таньж, ¹⁷⁷Lu-г тухайн хавдрын голомтод чиглүүлэн хуримтлуулдаг.¹⁷⁷Lu нь бета цацраг ялгаруулж, хавдрын эс болон түүний ойролцоох эсүүдэд цацрагийн үйлчлэл үзүүлдэг.Энэхүү механизмын ачаар ¹⁷⁷Lu эмчилгээ нь биеийн олон хэсэгт байрлах, тухайн бай молекулыг илэрхийлж буй хавдрын голомтуудад үйлчлэх боломжтой.

Зураг 1. ¹⁷⁷Lu-PSMA-ийн үйл ажиллагааны механизм

Зураг 2. ¹⁷⁷Lu-DOTATATE пептид рецепторт чиглэсэн радионуклидын эмчилгээний дөрвөн үе шат
① Өвчний түүх, эмнэлгийн баримт бичгийг зайнаас урьдчилан үнэлэхӨвчтөн эмгэг судлалын шинжилгээний хариу, дүрс оношилгооны материал болон өмнөх эмчилгээний мэдээллээ урьдчилан илгээж, мэргэжилтнүүдээр анхан шатны үнэлгээ хийлгэх боломжтой.
② Бай молекулын дүрс оношилгооЭмнэлэгт ирсний дараа PSMA эсвэл SSTR-тэй холбоотой PET шинжилгээ хийж, хавдрын голомтод бай молекул хэр хэмжээнд илэрч байгааг үнэлнэ.
③ Олон мэргэжлийн эмч нарын хамтарсан үнэлгээ (MDT) болон эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулахЦөмийн анагаах ухааны тасгийн удирдлага дор олон мэргэжлийн эмч нар хамтарсан зөвлөгөөн хийнэ. Өвчтөний биеийн байдал, өмнөх эмчилгээ болон ерөнхий эрүүл мэндийн нөхцөлд үндэслэн ¹⁷⁷Lu эмчилгээнд тохирох эсэхийг тодорхойлно.
④ Эмчилгээний өмнөх бэлтгэлЦусны дэлгэрэнгүй шинжилгээ, элэг, бөөрний үйл ажиллагааны шинжилгээ зэрэг шаардлагатай үзлэг, шинжилгээг хийж, эмчилгээний аюулгүй байдлыг үнэлнэ.
⑤ Эмийг судсаар хийхМэс засал хийх шаардлагагүй. Эмийг хийх болон дагалдах эмчилгээний үйл явц нь эмийн төрөл, эмчилгээний төлөвлөгөөнөөс хамааран ихэвчлэн хэдэн арван минутаас хэдэн цаг үргэлжилдэг.Ихэнх өвчтөн эмчилгээг харьцангуй сайн тэсвэрлэдэг бөгөөд эмчилгээний явцад эмнэлгийн ажилтнууд тасралтгүй хяналт тавина.
⑥ Эмчилгээний дараах ажиглалт болон дүрс оношилгоогоор баталгаажуулахЦацрагийн хамгаалалтын шаардлагын дагуу богино хугацаанд эмнэлэгт хэвтэн ажиглуулж, SPECT/CT дүрс оношилгоо хийлгэн эмийн бие доторх тархалтыг үнэлнэ.Эмнэлгээс гарах шаардлагыг хангасны дараа өвчтөн эмнэлгээс гарч, гэртээ амарч болно. Цаашдын давтан үзлэг, шинжилгээг төлөвлөгөөний дагуу хийнэ.Эмч эмчилгээний үр дүн болон өвчтөний биеийн байдлыг харгалзан дараагийн эмчилгээний мөчлөгийг хэрхэн зохион байгуулахыг үнэлнэ.
① ¹⁷⁷Lu эмчилгээг хэдэн мөчлөг хийх шаардлагатай вэ?
Хариулт: ¹⁷⁷Lu эмчилгээг ихэвчлэн хэд хэдэн мөчлөгт хуваан хийдэг. Стандарт эмчилгээний төлөвлөгөөнд ихэвчлэн 4–6 мөчлөг багтдаг бөгөөд мөчлөг хоорондын зай 6–8 долоо хоног байна. Эмчилгээний нийт хугацаа ойролцоогоор 6–9 сар үргэлжилдэг боловч бүх өвчтөн заавал эмчилгээний бүх мөчлөгийг дуусгах шаардлагагүй.Эмчилгээний мөчлөг бүрийн өмнө эмч эмчилгээний үр дүн болон өвчтөний биеийн эмчилгээг тэсвэрлэх чадварыг үнэлж, үр нөлөө болон аюулгүй байдлыг харгалзан эмчилгээний төлөвлөгөөг тохируулна.
Эмнэлэгт нийт байх хугацаа ихэвчлэн 2–4 долоо хоног байдаг. Эмнэлгээс гарах болон зорчих шаардлагыг хангасан гадаадын өвчтөнүүд эмчилгээний мөчлөг хоорондын хугацаанд эх орондоо буцаж болох бөгөөд эмчилгээний бүх хугацаанд Хятадад тасралтгүй байх шаардлагагүй.
② ¹⁷⁷Lu радиоидэвхт лигандын эмчилгээ нь уламжлалт гаднаас туяа өгөх туяа эмчилгээ болон хими эмчилгээнээс юугаараа ялгаатай вэ?
Хариулт: Уламжлалт гаднаас туяа өгөх туяа эмчилгээ нь биеийн гаднаас цацрагийг нэвтрүүлж, хэсэг газрын хавдрын голомтыг эмчилдэг. Энэ арга нь бүх биеийн олон жижиг үсэрхийллийн голомтыг хамруулахад хүндрэлтэй байдаг.Хими эмчилгээ нь бүх биеэр үйлчилдэг, эсийг устгах үйлчилгээтэй эм хэрэглэдэг бөгөөд хэвийн үржиж буй эсүүдэд өргөн хүрээтэй нөлөөлж, өвөрмөц бус үйлчлэл үзүүлдэг.Харин ¹⁷⁷Lu нь цусны эргэлтээр дамжин тухайн бай молекулыг илэрхийлж буй олон хавдрын голомтод үйлчилдэг, бүх биеийн хэмжээнд хэрэглэх бай чиглүүлэлттэй радионуклидын эмчилгээ юм.Уламжлалт туяа болон хими эмчилгээтэй харьцуулахад ¹⁷⁷Lu нь олон эрхтэнд үсэрхийлсэн зарим өвчтөнд өөр нэг эмчилгээний сонголт олгодог.
③ Өөрийгөө ¹⁷⁷Lu эмчилгээнд тохирох эсэхийг хэрхэн тодорхойлох вэ?
Хариулт: Эмч нар ихэвчлэн эмгэг судлалын шинжилгээний хариу, өмнөх эмчилгээний түүх болон PSMA эсвэл SSTR бай молекулын дүрс оношилгооны үр дүнд үндэслэн өвчтөн тухайн эмчилгээнээс үр ашиг хүртэх боломжтой эсэхийг үнэлдэг.Үүний зэрэгцээ бөөрний үйл ажиллагаа, ясны чөмөгний нөөц болон биеийн ерөнхий байдлыг үнэлж, эмчилгээний аюулгүй байдлыг хангана.Эрхтний үйл ажиллагааны хүнд хэлбэрийн алдагдалтай өвчтөнүүдийн хувьд эмчилгээний эрсдэлийг нэмэлтээр үнэлэх шаардлагатай. Жирэмсэн болон хөхүүл зэрэг онцгой нөхцөлд тухайн эмийн эсрэг заалт болон аюулгүй ажиллагааны шаардлагыг мөрдөнө.
Өвчтөн эхлээд одоо байгаа шинжилгээний хариу болон эмчилгээний баримт бичгээ илгээж, бай молекулын нэмэлт үнэлгээ хийх шаардлагатай эсэхийг тодруулах боломжтой.Одоо байгаа мэдээллээр ¹⁷⁷Lu эмчилгээнд тохирохгүй нь тодорхой болсон өвчтөнүүдэд эмнэлэг урьдчилан тайлбар өгч, Хятадад ирсний дараа эмчилгээ хийлгэх боломжгүй болох нөхцөлөөс аль болох сэргийлнэ. Ингэснээр шаардлагагүй хил дамнасан зорчих хөдөлгөөнийг багасгана.
④ Эмчилгээний дараа цацраг идэвхжил үлдэх үү? Гэр бүлийнхэн нь хамт асарч болох уу?
Хариулт: ¹⁷⁷Lu эмийг хийсний дараа өвчтөний биед тодорхой хэмжээний цацраг идэвхжил үлддэг. Иймээс эмнэлгийн зааврын дагуу цөмийн анагаах ухааны тусгай тасагт богино хугацаанд ажиглалтад байна.Цацрагийн хамгаалалтын дэглэм хэрэгжиж байх хугацаанд гэр бүлийнхэн ерөнхийдөө тасагт нэвтэрч, өвчтөнтэй ойр зайд хамт байх боломжгүй. Эргэлт болон асаргааны зохицуулалтыг цөмийн анагаах ухааны тасгийн журмын дагуу шийдвэрлэнэ.
Өвчтөний ялгадас болон шээсээр радио идэвхт бодис ялгарч болзошгүй тул зохих журмын дагуу арга хэмжээ авах шаардлагатай.Эмнэлгээс гарахын өмнө эмнэлгийн ажилтнууд өвчтөний биед үлдсэн цацраг идэвхжлийн хэмжээг үнэлж, цацрагийн хамгаалалтын шаардлагыг тайлбарлана. Үүнд жирэмсэн эмэгтэйчүүд болон нярай, бага насны хүүхэдтэй ойр харьцахаас богино хугацаанд зайлсхийх, хувийн ариун цэвэр болон ялгадасны зохистой менежментийг анхаарах зэрэг багтана.Эмнэлгийн ажилтнуудын цацрагийн хамгаалалтын зааврыг дагаж мөрдвөл гэр бүлийн гишүүдэд өртөх цацрагийн хэмжээг үр дүнтэй бууруулах боломжтой.