1.Гамма хутганд илүү тохирох сонгодог нөхцөл байдал
• Дунд, жижиг хэмжээтэй, байрлал нь тодорхой гавлын доторх голомтууд.
• Байршил онцгой, гавал нээх мэс заслын эрсдэл өндөр голомтууд (жишээ нь:тархины иш, таламус, каверноз синус зэрэг чухал бүсийн ойролцоо).
• Мэс заслын дараах үлдэгдэл,дахилттай голомт (нэмэлт эмчилгээ эсвэл хяналтыг бататгах сонголтын нэг болгоно).
• Бага инвазив арга шаардлагатай нөхцөл: Өндөр настан, суурь өвчин хавсарсан, мэс засал даах чадвар сул; мөн зарим тархины үсэрхийлэл хавдрын хэсгийн хяналтын хэрэгцээ.
2.Түгээмэл өвчнүүд
• Тархины судасны гажиг: Артери-венийн мальформаци (AVM), каверноз судасны мальформаци гэх мэт.
• Гавлын доторх хавдар: Гипофизийн хавдар, сонсголын мэдрэлийн хавдар (вестибуляр шваннома), тархины хальсны хавдар (менингиома), шваннома, тархины үсэрхийлэл хавдар гэх мэт.
• Мэдрэлийн үйл ажиллагааны эмгэг: Гурвалсан мэдрэлийн өвдөлт, зарим хэлбэрийн таталт гэх мэт.
1.Дэд миллиметрийн түвшний стереотактик нарийвчлал
Олон эх үүсвэрийн нарийн цацраг зорилтот хэсэгт төвлөрөн нийлж, тунгийн тархалт илүү төвлөрнө. Ингэснээр голомтыг боломжит хэмжээнд бүрэн хамруулахын зэрэгцээ эргэн тойрны хэвийн тархины эд болон чухал мэдрэлийн бүтцийн туяанд өртөх тунг бууруулахад тусалж, чухал үйл ажиллагааны бүсийг хамгаалах боломжийг нэмэгдүүлэн, холбогдох зовиур ба эрсдэлийн магадлалыг багасгана.
2.Бага инвазив, зүслэггүй: Мэс заслын ачааллыг бууруулна
Гавал нээж авах шаардлагагүй, ихэнхдээ ерөнхий мэдээ алдуулалт шаарддаггүй. Цус алдалт, халдвар, тархи-нугасны шингэн гоожилт зэрэг гавал нээхтэй холбоотой эрсдэл, сэргээх ачааллыг бууруулж, ялангуяа мэс засалд тохиромжгүй эсвэл илүү бага инвазив аргыг хүсдэг хүмүүст тохирно.
3.Чухал мэдрэл,гол бүтэцэд илүү ээлтэй
Тархины иш, харааны зам, гавлын мэдрэл зэрэг өндөр эрсдэлтэй бүсийн ойролцоо байрласан голомтод нарийвчилсан төлөвлөгөөний зураглал хийснээр эмчилгээ голомтын хэлбэрт илүү нийцэж, чухал бүтцэд шаардлагагүй туяаг багасгах боломж нэмэгдэнэ. Энэ нь үйл ажиллагааг хамгаалах магадлалыг сайжруулахад чиглэнэ.
4.Эмчилгээний хугацаа богино, өдөр тутмын амьдралд нөлөө харьцангуй бага
Хэв авхуулснаас эмчилгээ хүртэлх үйл явц олон тохиолдолд харьцангуй богино хугацаанд хийгдэнэ. Эмчилгээний явцад ихэнх өвчтөнд тод өвдөлтгүй эсвэл зөвхөн хөнгөн таагүй мэдрэмжтэй байдаг. Дараах ажиглалтаас хойш эмнэлгээс гарах эсвэл богино хугацаанд хэвтэн хянуулах боломжтой тул өдөр тутмын амьдрал, ажилд үзүүлэх нөлөө харьцангуй бага, хэвийн хэмнэлдээ хурдан ороход дөхөм.
5.Олон голомтод хэрэглэх болон нэмэлт эмчилгээнд ашиглах боломжтой
Тохирох нөхцөлд нэг төлөвлөгөөгөөр олон гавлын доторх голомтыг зэрэг эмчлэх боломжтой. Мөн мэс заслын дараах үлдэгдэл,дахилттай голомтод нэмэлт туяажуулалт хийхэд түгээмэл хэрэглэгдэж, хэсгийн хяналтыг илүү тогтвортой байлгахад тусална.
6.Хэсэгчлэн,фракцчилсан стратегиар аюулгүй байдлын хүрээг өргөжүүлж болно
Илүү том хэмжээтэй эсвэл чухал бүтцэд маш ойр байрласан голомтод хэсэгчлэн эсвэл эзлэхүүнээр хуваан туяажуулахыг авч үзэж болно. Ингэснээр эмчилгээний зорилгыг харгалзан үзэхийн зэрэгцээ сөрөг урвалын эрсдэлийг хянахад илүү давуу байж болно.
Гамма хутга нь хэв авхуулалтын нарийвчлал болон үйл явцын чанарын хяналтад маш өндөр шаардлага тавьдаг стереотактик туяа мэс заслын технологи юм. "Төвлөрүүлэн туяажуулах"-ыг өвчтөнд бодитоор хэрэгжүүлэхийн тулд манай эмнэлэг үнэлгээ, байрлал тогтоолт, төлөвлөгөө, хэрэгжилт, хяналт-шалгалтын шат дамжлагад стандартчилсан замнал байгуулж, туяа эмчилгээний эмч, мэдрэлийн мэс засал, дүрс оношилгоо, эмнэлгийн физикийн баг хамтран хяналт тавьдаг. Эмчилгээний өмнө зорилго ба хүлээгдэж буй үр дүнг ойлгуулан ярилцаж, заалт ба эсрэг заалтыг чанд мөрдөн, зорилтот хэсгийн хамрах хүрээ болон чухал бүтцийн хамгаалалт нь үндэслэлтэй, шалгаж нягтлах боломжтой, мөрдөж баталгаажуулах боломжтой байхаар ажилладаг.
Манай эмнэлэг FreeGS-A загварын Гамма хутгаар тоноглогдсон бөгөөд дэд миллиметрийн түвшний нарийвчлалтай стереотактик туяа мэс заслын эмчилгээ хийх боломжтой. Үүний зэрэгцээ PET-CT, 1.5T/3.0T MRI, том нүхтэй CT, DSA зэрэг дүрс оношилгооны платформууд дээр тулгуурлан эмчилгээний өмнө үе шатлалын үнэлгээ, байрлал тогтоолтын дүрс шинжилгээг илүү бүрэн хийж, зорилтот хэсэг контурчлах, тунгийн зураглал, төлөвлөгөө оновчлоход дэмжлэг үзүүлнэ. Тус төв 2020 оноос үйл ажиллагаанд орсноос хойш клиникийн практикийг тогтмол хуримтлуулж, урсгалжсан менежмент ба хяналт-дахин үнэлгээний механизмийг харьцангуй боловсронгуй болгосон.
Илүү чухал нь, манай эмнэлэг MDT-ийг цөм болгон эмчилгээний уялдаа холбоо болон "нэг цэгийн" менежментийг хэрэгжүүлдэг. Эмчилгээний өмнө Гамма хутгын байр суурь, хэрэгжүүлэх цаг үеийг нийт төлөвлөгөөнд тодорхойлж, шаардлагатай тохиолдолд мэс засал, интервенц болон системийн эмчилгээтэй хийх дараалал, уялдааны гол цэгүүдийг зэрэг хэлэлцэнэ.Эмчилгээний явцад багийн хамтын ажиллагаагаар байрлал тогтоолтын дүрс, туяажуулалтын төлөвлөгөө, аюулгүй байдлын нягтлан шалгалтыг үе шаттай хэрэгжүүлнэ; эмчилгээний дараа хяналтын хуваарийн дагуу дахин үзлэг-үнэлгээ хийж, дүрс болон шинж тэмдгийн өөрчлөлтөд тулгуурлан цаашдын төлөвлөгөөг цаг тухайд нь тохируулна. Нэгдсэн урсгалын зохион байгуулалт ба баримтын менежментээр өвчтөн олон тасгийн хооронд давтан явахыг боломжит хэмжээнд багасгаж, төлөвлөгөөг илүү залгамжтай, хэрэгжилтийг илүү бодитой болгохыг зорьдог.
Гамма хутгын албан нэр нь стереотактик туяа мэдрэлийн мэс заслын эмчилгээний систем юм. Гамма хутга нь уламжлалт утгаар мэс заслын тайралт биш, харин гавал нээх шаардлагагүй төвлөрсөн туяа эмчилгээний арга юм.Мэдрэлийн мэс заслын стереотактик технологид тулгуурлан гурван хэмжээст орон зайд гавлын доторх голомтод нэг удаа эсвэл цөөн удаагийн олон нарийн цацраг γ (гамма) туяаг өндөр нарийвчлалтайгаар төвлөрүүлэн тусгаж, зорилтот хэсэгт илүү төвлөрсөн эмчилгээний тун өгөх замаар голомтыг хянах зорилгод хүрнэ. Тунгийн тархалт нь зорилтот хэсгээс гадагш хурдан буурдаг бөгөөд зорилтот хэсэг ба эргэн тойрны хэвийн эдийн зааг харьцангуй тод байдаг тул дүрслэн "Гамма хутга" гэж нэрлэдэг.
1.Цацрагийн эх үүсвэр: Гамма хутга нь ихэвчлэн кобальт-60 (Co-60) цацрагийн эх үүсвэр ашиглаж, γ (гамма) туяа ялгаруулна. γ туяа нь өндөр энергийн цахилгаан-соронзон долгион бөгөөд эсийн ДНХ-ийг гэмтээх зэрэг механизмаар голомтын эсийг дарангуйлж, эмчилгээний зорилгод хүргэнэ.
2.Олон цацраг төвлөрүүлэх зарчим: Төхөөрөмж нь цацрагийг олон нарийн багц болгон хэлбэржүүлж, өөр өөр чиглэлээс нэг зорилтот цэг рүү зэрэг чиглүүлнэ.
3.Тунгийн тархалтын онцлог: Нэг цацраг өөрийн зам дагуух тун харьцангуй бага; зорилтот хэсэгт нийлж давхцан өндөр тунгийн бүс үүсгэж, голомтод илүү төвлөрсөн нөлөө үзүүлнэ; зорилтот хэсгийн гаднах хэвийн эдийн нийт өртөлт харьцангуй бага, мөн тун нь зорилтот хэсгээс гадагш хурдан буурна.
1.Үнэлгээ ба төлөвлөгөөг баталгаажуулах: Эмчийн баг өвчний түүх, шинж тэмдэг, гавлын MRI/CT зэрэг дүрс оношилгоонд тулгуурлан тохирох эсэхийг үнэлнэ; шаардлагатай үед MDT хэлэлцүүлэг хийж, Гамма хутгын байр суурь ба хэрэгжүүлэх цаг үеийг нийт төлөвлөгөөнд тодорхойлон, хувь хүнд тохирсон төлөвлөгөө боловсруулна.
2.Стереотактик байрлал тогтоолт ба хэв авхуулах шинжилгээ: Байрлал тогтоолтын нарийвчлалыг хангахын тулд ихэвчлэн толгойн хүрээ суурилуулах шаардлагатай. Суурилуулах үйл явц нь ерөнхийдөө хэсгийн мэдээ алдуулалтын дор хийгдэнэ. Дараа нь төлөвлөгөөнд шаардлагатай дүрсийг авахын тулд гавлын MRI байрлал тогтоолт (шаардлагатай үед CT-тай хавсаргаж) хийнэ.
3.Төлөвлөгөө боловсруулах: Эмч болон эмнэлгийн физикийн баг төлөвлөгөөний программд зорилтот хэсгийг контурчилж, тунгийн зураглал хийнэ. Төвлөрүүлэх цэг, туяажуулалтын тун ба хамрах хүрээг хувь хүнд тохируулан оновчилж, зорилтот хамрах байдлыг голомтод нийцүүлэхийн зэрэгцээ хэвийн эдийн өртөлтийг боломжит хэмжээнд бууруулна.
4.Эмчилгээг хэрэгжүүлэх: Өвчтөн ихэвчлэн сэрүүн байна. Эмчилгээний капсул дотор дээш харан хэвтэж, толгойн хүрээг эмчилгээний оронд бэхэлсний дараа төхөөрөмж төлөвлөгөөний дагуу төвлөрүүлэн туяажуулалтыг автоматаар гүйцэтгэнэ.
5.Ажиглалт ба хяналт: Эмчилгээний дараа толгойн хүрээг авч, богино хугацаанд ажиглана. Онцгой асуудалгүй бол эмнэлгээс гаргах эсвэл богино хугацаанд хэвтэн хянуулах боломжтой.Гарсны дараа эмчийн зааврын дагуу дүрс оношилгоогоор дахин үзлэг хийж, үр нөлөө ба урвалыг үнэлнэ.
1.Гамма хутгын эмчилгээний дараа голомт шууд алга болох уу?
Хариулт: Үгүй. Мэс заслын адил шууд тайрч авахтай өөрөөр, Гамма хутгын дараах өөрчлөлт нь ихэвчлэн аажмаар илэрдэг. Хэдэн сарын дотор тодосгогчийн хуримтлал буурах, үхжил үүсэх зэрэг өөрчлөлт ажиглагдаж, улмаар аажмаар жижгэрэх эсвэл удаан хугацаанд тогтвортой байх боломжтой.Эмчийн зааврын дагуу тогтмол дахин үзлэг шаардлагатай.
2.Эмчилгээ өвддөг үү? Ерөнхий мэдээ алдуулалт хэрэгтэй юу?
Хариулт: Ихэнх тохиолдолд ерөнхий мэдээ алдуулалт шаарддаггүй. Толгойн хүрээ суурилуулах нь ихэвчлэн хэсгийн мэдээ алдуулалтын дор хийгддэг.Туяаны үед өвчтөн ихэнхдээ сэрүүн байх ба ихэвчлэн тод өвдөлт мэдрэгдэхгүй.
3.Нэг удаагийн эмчилгээ хэр удаан үргэлжлэх вэ? Хэвтэн эмчлүүлэх хэрэгтэй юу?
Хариулт: Туяажуулалтын хугацаа ихэвчлэн хэдэн арван минут үргэлжилдэг. Тухайн өдрийн урсгалд байрлал тогтоолт, төлөвлөгөө, туяажуулалт багтдаг тул нийт хугацаа голомт болон зохион байгуулалтаас хамаарч өөр байна. Эмчилгээний дараа ихэвчлэн богино хугацаанд ажиглана.Хэвтэн эмчлүүлэх эсэх болон тодорхой зохион байгуулалтыг эмч өвчний байдал, биеийн ерөнхий төлөв, эмчилгээний зорилгод тулгуурлан үнэлж тогтооно.
4.Эмчилгээний дараа ямар урвал илэрч болох вэ? Хэзээ эмнэлэгт хандах вэ?
Хариулт: Богино хугацаанд хөнгөн толгой өвдөх, толгой эргэх, ядрах, эсвэл шинж тэмдэг түр хэлбэлзэх боломжтой бөгөөд ихэнх нь намддаг. Хэрэв толгой өвдөлт нэмэгдэх, ойр ойрхон бөөлжих, хараа өөрчлөгдөх, гар хөл сулрах, эсвэл ухаан санааны өөрчлөлт илэрвэл яаралтай эмнэлэгт хандана.
5.Эмчилгээний дараа юуг анхаарах вэ?
Хариулт: Эмчийн зааврын дагуу амарч, богино хугацаанд хэт ядаргаа болон хүчтэй хөдөлгөөнөөс зайлсхийх.Хяналтын төлөвлөгөөний дагуу гавлын MRI зэрэг дүрс оношилгоогоор дахин үзлэг хийж, үр нөлөө ба урвалыг үнэлнэ.
1.Тохиолдол 1:
Өвчтөн: эрэгтэй, 26 настай
2018 онд таталтын улмаас тархины артери-венийн мальформаци илэрч, интервенцийн эмболизацийн эмчилгээ хийлгэсэн.
Таталт үргэлжилсэн тул 2021-4 сард манай эмнэлэгт ирж, Гамма хутгын эмчилгээ хүссэн.



2.Тохиолдол 2:
Өвчтөн: эмэгтэй, 56 настай
Гомдол: зүүн талын мөч сулрах, алхахад хүндрэлтэй болсон 2 долоо хоног. Онош: уушгины хавдрын тархинд олон голомтот үсэрхийлэл.




3.Тохиолдол 3:
Өвчтөн: эрэгтэй, 65 настай
Каверноз синусын каверноз гемангиом

