Цуманд Буцах
Меланома нь арьсны меланоцитоос үүсэлтэй хорт хавдар бөгөөд салст, нүдний увеа зэрэг хэсэгт ч тохиолдож болно. Онцлог нь эсүүд өндөр зэргийн атипитай, эрт үеэс үсэрхийлэх хандлагатай байдагт оршино. Арьсны хорт хавдруудаас хамгийн түрэмгий хэлбэрт тооцогддог.
1.Өнгөц тархмал хэлбэр
Хамгийн түгээмэл хэлбэр. Эхэндээ хэвтээ чиглэлээр ургаж, дараа нь босоо чиглэлээр нэвчинэ.
2.Зангилаат хэлбэр
Голчлон босоо чиглэлээр ургадаг, түрэмгий чанар өндөр, даамжрал хурдан.
3.Хорт лентиго төст мэнгэн хэлбэр
Ихэвчлэн ахимаг насны хүмүүсийн нүүрэнд тохиолддог бөгөөд удаан хугацааны нарны гэмтэлтэй холбоотой.
4.Мөчний үзүүрийн лентиго төст мэнгэн хэлбэр
Ази хүмүүст харьцангуй түгээмэл бөгөөд алга, ул, хумсны орны хэсэгт илүү тохиолддог.
5.Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын 2022 оны шинэ ангилал
Эмгэг судлалын үндсэн дээр ангилдаг боловч геномын онцлогт илүү их ач холбогдол өгдөг болсон.
1.Хэт ягаан туяаны өртөлт
Үе үе хүчтэй наранд түлэгдэх нь тодорхой эрсдэлийн хүчин зүйл юм. Ялангуяа хүүхэд насандаа наранд түлэгдэх нь илүү аюултай.
2.Арьсны хэв шинж
Цайвар арьстай, шаргал үстэй, цайвар нүдтэй, амархан наранд түлэгддэг хүмүүсийн эрсдэл мэдэгдэхүйц өндөр байдаг.
3.Мэнгэний тоо ба онцлог
Олон мэнгэтэй, диспластик мэнгэний шинжтэй хүмүүсийн өвчлөх эрсдэл нэмэгддэг.
4.Удамшлын хүчин зүйл
CDKN2A зэрэг генийн мутаци нь гэр бүлийн меланома үүсэхэд хүргэж болзошгүй.
5.Дархлаа дарангуйлагдсан байдал
Эрхтэн шилжүүлэн суулгуулсны дараа дархлаа дарангуйлагдсан өвчтөнд өвчлөл хэд дахин нэмэгддэг.
6.Нас ба хүйс
Өвчлөл нь нас ахихын хэрээр нэмэгддэг. Эрэгтэй өвчтөнүүдийн эмчилгээний үр дүн харьцангуй муу байдаг.
1.Нарнаас хамгаалах арга хэмжээ
Хүчтэй нарны тусгалаас зайлсхийж, өргөн хүрээний хамгаалалттай тос хэрэглэх нь чухал. Хүүхдийн нарны хамгаалалтад онцгой анхаарах хэрэгтэй.
2.Тогтмол хянах
Сар бүр бүх биеийн арьсаа өөрөө шалгаж, мэнгэний хэлбэрийн жигд бус байдал, ирмэгийн өөрчлөлт, өнгөний ялгаа, хэмжээ, өөрчлөгдөж буй шинжийг үнэлж, сэжигтэй тохиолдолд цаг алдалгүй эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.
3.Мэргэжлийн скрининг
Өндөр эрсдэлтэй бүлэг тогтмол мэргэжлийн арьсны үзлэгт хамрагдсанаар эрт илрүүлж, эмчилгээний үр дүнг мэдэгдэхүйц сайжруулах боломжтой.
4.Удамзүйн зөвлөгөө
Гэр бүлийн түүхтэй хүмүүс удамзүйн зөвлөгөө, шинжилгээ хийлгэж, хувь хүнд тохирсон хяналтын төлөвлөгөө боловсруулбал зохино.
5.Эрүүл амьдралын хэв маяг
Тэнцвэртэй хооллож, жингээ хэвийн барьж, тамхинаас гарч, архийг хязгаарласнаар дархлааг дэмжинэ.
6.Сургалт сурталчилгаа
Олон нийтийн мэдлэгийг дээшлүүлж, эрсдэлийн хүчин зүйлсийг ойлгуулан, үр дүнтэй урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах нь чухал.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, меланома нь арьсны хамгийн түрэмгий хорт хавдар бөгөөд дэлхий даяар өвчлөл нь тасралтгүй өсөж, хүний эрүүл мэндэд ноцтой аюул учруулж байна. Энэ өвчин эрт үеэс үсэрхийлэх хандлагатай тул оношилгоо, эмчилгээ хойшлох нь эмчилгээний үр дүнг маш муу болгодог. Нарнаас хамгаалах, өөрийгөө тогтмол шалгах, эрт үеийн оношилгоо нь урьдчилан сэргийлэлт болон хяналтын гол түлхүүр юм. Дархлаа эмчилгээ болон бай эмчилгээ нь хожуу үеийн өвчтөний амьдрах хугацааг уртасгаж байна. Өндөр эрсдэлтэй бүлгийн хүмүүс урьдчилан сэргийлэлт, дүрс оношилгоонд онцгой анхаарах шаардлагатай.
Меланома нь арьсны меланоцитоос үүсэлтэй хорт хавдар бөгөөд салст, нүдний увеа зэрэг хэсэгт ч тохиолдож болно. Онцлог нь эсүүд өндөр зэргийн атипитай, эрт үеэс үсэрхийлэх хандлагатай байдагт оршино. Арьсны хорт хавдруудаас хамгийн түрэмгий хэлбэрт тооцогддог.
1.Өнгөц тархмал хэлбэр
Хамгийн түгээмэл хэлбэр. Эхэндээ хэвтээ чиглэлээр ургаж, дараа нь босоо чиглэлээр нэвчинэ.
2.Зангилаат хэлбэр
Голчлон босоо чиглэлээр ургадаг, түрэмгий чанар өндөр, даамжрал хурдан.
3.Хорт лентиго төст мэнгэн хэлбэр
Ихэвчлэн ахимаг насны хүмүүсийн нүүрэнд тохиолддог бөгөөд удаан хугацааны нарны гэмтэлтэй холбоотой.
4.Мөчний үзүүрийн лентиго төст мэнгэн хэлбэр
Ази хүмүүст харьцангуй түгээмэл бөгөөд алга, ул, хумсны орны хэсэгт илүү тохиолддог.
5.Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын 2022 оны шинэ ангилал
Эмгэг судлалын үндсэн дээр ангилдаг боловч геномын онцлогт илүү их ач холбогдол өгдөг болсон.
1.Хэт ягаан туяаны өртөлт
Үе үе хүчтэй наранд түлэгдэх нь тодорхой эрсдэлийн хүчин зүйл юм. Ялангуяа хүүхэд насандаа наранд түлэгдэх нь илүү аюултай.
2.Арьсны хэв шинж
Цайвар арьстай, шаргал үстэй, цайвар нүдтэй, амархан наранд түлэгддэг хүмүүсийн эрсдэл мэдэгдэхүйц өндөр байдаг.
3.Мэнгэний тоо ба онцлог
Олон мэнгэтэй, диспластик мэнгэний шинжтэй хүмүүсийн өвчлөх эрсдэл нэмэгддэг.
4.Удамшлын хүчин зүйл
CDKN2A зэрэг генийн мутаци нь гэр бүлийн меланома үүсэхэд хүргэж болзошгүй.
5.Дархлаа дарангуйлагдсан байдал
Эрхтэн шилжүүлэн суулгуулсны дараа дархлаа дарангуйлагдсан өвчтөнд өвчлөл хэд дахин нэмэгддэг.
6.Нас ба хүйс
Өвчлөл нь нас ахихын хэрээр нэмэгддэг. Эрэгтэй өвчтөнүүдийн эмчилгээний үр дүн харьцангуй муу байдаг.
1.Нарнаас хамгаалах арга хэмжээ
Хүчтэй нарны тусгалаас зайлсхийж, өргөн хүрээний хамгаалалттай тос хэрэглэх нь чухал. Хүүхдийн нарны хамгаалалтад онцгой анхаарах хэрэгтэй.
2.Тогтмол хянах
Сар бүр бүх биеийн арьсаа өөрөө шалгаж, мэнгэний хэлбэрийн жигд бус байдал, ирмэгийн өөрчлөлт, өнгөний ялгаа, хэмжээ, өөрчлөгдөж буй шинжийг үнэлж, сэжигтэй тохиолдолд цаг алдалгүй эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.
3.Мэргэжлийн скрининг
Өндөр эрсдэлтэй бүлэг тогтмол мэргэжлийн арьсны үзлэгт хамрагдсанаар эрт илрүүлж, эмчилгээний үр дүнг мэдэгдэхүйц сайжруулах боломжтой.
4.Удамзүйн зөвлөгөө
Гэр бүлийн түүхтэй хүмүүс удамзүйн зөвлөгөө, шинжилгээ хийлгэж, хувь хүнд тохирсон хяналтын төлөвлөгөө боловсруулбал зохино.
5.Эрүүл амьдралын хэв маяг
Тэнцвэртэй хооллож, жингээ хэвийн барьж, тамхинаас гарч, архийг хязгаарласнаар дархлааг дэмжинэ.
6.Сургалт сурталчилгаа
Олон нийтийн мэдлэгийг дээшлүүлж, эрсдэлийн хүчин зүйлсийг ойлгуулан, үр дүнтэй урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авах нь чухал.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, меланома нь арьсны хамгийн түрэмгий хорт хавдар бөгөөд дэлхий даяар өвчлөл нь тасралтгүй өсөж, хүний эрүүл мэндэд ноцтой аюул учруулж байна. Энэ өвчин эрт үеэс үсэрхийлэх хандлагатай тул оношилгоо, эмчилгээ хойшлох нь эмчилгээний үр дүнг маш муу болгодог. Нарнаас хамгаалах, өөрийгөө тогтмол шалгах, эрт үеийн оношилгоо нь урьдчилан сэргийлэлт болон хяналтын гол түлхүүр юм. Дархлаа эмчилгээ болон бай эмчилгээ нь хожуу үеийн өвчтөний амьдрах хугацааг уртасгаж байна. Өндөр эрсдэлтэй бүлгийн хүмүүс урьдчилан сэргийлэлт, дүрс оношилгоонд онцгой анхаарах шаардлагатай.