Эмнэлзүйн практикт олон нийтэд “эхнэр, нөхрийн хавдар” хэмээн нэрлэгдэх онцгой тохиолдлууд цөөнгүй тохиолддог. Энэ нь халдварт өвчин биш бөгөөд ихэнхдээ эхнэр, нөхөр олон жилийн турш ижил орчинд амьдарч, ижил хэв маягаар хооллож, амарч, мөн нас ахих, тогтмол эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдахгүй байх зэрэг хүчин зүйлс давхар нөлөөлсний үр дүнд үүсдэг. 71 настай эрэгтэй өвчтөнд уушгины хавтгай хучуур эдийн хорт хавдар болон сигм хэлбэрт бүдүүн гэдэсний аденокарцином зэрэг хоёр анхдагч хорт хавдар оношлогдсон бол 68 настай түүний эхнэрт баруун хөхний инвазив сувганцрын хорт хавдар оношлогджээ. Эхнэр, нөхөр хоёр биеийн өөрчлөлтөө нэгэн зэрэг анзаарч, олон эмнэлгээр үзүүлсний эцэст манай эмнэлэгт ирж, тус бүрийн өвчний онцлогт тохирсон, стандартын дагуу хувь хүнд чиглэсэн эмчилгээ хийлгэсэн юм. Үе шаттай, зорилтот эмчилгээний үр дүнд тэдний биеийн зовиур аажмаар багасаж, бие болон сэтгэлзүйн байдал нь тогтвортой сайжирсан байна. Энэхүү тохиолдол нь дунд болон ахмад настай гэр бүлүүдэд хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх үзлэгт тогтмол хамрагдах, мөн өвчин илэрсэн тохиолдолд шинжлэх ухаанд суурилсан, зөв эмчилгээний арга замыг сонгох нь ямар чухал болохыг дахин сануулж байна.

1.Эхнэр, нөхөр хоёулаа хорт хавдартай оношлогдож, олон эмнэлгээр эмчилгээ хийлгэсний эцэст нэг эмнэлэгт стандарт, цогц эмчилгээ хийлгэсэн

① Нөхөр: 71 настай, уушгины хавтгай хучуур эдийн хорт хавдар болон сигм хэлбэрт бүдүүн гэдэсний аденокарцином (давхар анхдагч хавдар)

Өвчтөн олон жилийн турш ханиалгах, цэр гарах, амьсгал давчдах зэрэг зовиуртай байсан бөгөөд энэ нь нойронд нь хүртэл нөлөөлж байжээ. 2025 оны 11-р сарын эхээр хэвлийн зовиурын улмаас орон нутгийн эмнэлэгт үзүүлэхэд CT шинжилгээгээр шулуун гэдэсний хорт хавдрын сэжигтэй өөрчлөлт илэрч, улмаар эмчилгээ хийлгэсэн.
2025 оны 11-р сарын 21-нд PET-CT шинжилгээ хийлгэснээр шулуун гэдэс, сигм хэлбэрт бүдүүн гэдэсний зааг хэсгийн хавдар болон баруун уушгины анхдагч хавдар илэрч, эдгээр нь үсэрхийлэл бус, давхар анхдагч хавдар болох нь тогтоогдсон. Дараагийн эдийн шинжилгээгээр гэдэсний хавдар нь дунд зэрэг ялгаралттай аденокарцином, уушгины хавдар нь хавтгай хучуур эдийн хорт хавдар болох нь батлагдсан. 2025 оны 11-р сарын 28-нд өвчтөнд шулуун гэдэсний хорт хавдрын радикал мэс засал хийгдсэн боловч мэс заслын дараа хавдрын эсрэг нэмэлт эмчилгээ хийгдээгүй.
Мэс заслын дараа ханиалгах, цээж давчдах, амьсгалын зам дарагдах мэдрэмж улам нэмэгдсэн бөгөөд уушгины хавдар нь уушгины гүнд, мөгөөрсөн хоолойд ойр байрлалтай байсан тул өвчин даамжрах эрсдэл өндөр байв. Ар гэрийнхэн нь манай эмнэлгийн олон салбарын хамтарсан оношилгоо, эмчилгээний (MDT) тогтолцооны талаар мэдээлэл авч, өвчтөнийг манай эмнэлэгт авчирсан. Нарийвчилсан үзлэг, шинжилгээний дараа гэдэсний мэс заслын дараах сэргэлт тогтвортой байгааг үнэлж, уушгины хавдрыг нэн тэргүүнд эмчлэх шаардлагатай гэж үзсэн. MDT баг өвчтөний өндөр нас, биеийн ерөнхий байдал болон хавдрын онцлогийг харгалзан хувь хүнд тохирсон эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулсан. Үүнд гуурсан хоолойн артерийн судсаар хими эмийн тарилга болон судас бөглөх интервенц эмчилгээ, гүн байрлалтай хавдарт халуун эмчилгээ, TrueBeam төхөөрөмжөөр радикал туяа эмчилгээ, хавсарсан хими эмчилгээ, дархлаа эмчилгээг хослуулан хийж, хавдрын явцыг бүх талаар хянах, дахилт болон өвчний даамжрах эрсдэлийг бууруулахын зэрэгцээ гэдэсний мэс заслын дараах байдлыг урт хугацаанд тогтмол хянах эмчилгээний төлөвлөгөө боловсруулсан.

Зураг1: Интервенци эмчилгээний өмнөх үзлэг

Зураг2: Зүүн: эмчилгээний өмнө, Баруун: эмчилгээний дараа

Одоогийн байдлаар өвчтөн артерийн хими эмийн тарилга болон судас бөглөх интервенц эмчилгээг нийт дөрвөн удаа хийлгээд байна. Эмчилгээний явцын хяналтын цээжний CT шинжилгээгээр уушгины хавдрын голомт тасралтгүй агшиж байгаа нь ажиглагдсан. Удаан хугацаанд зовоож байсан ханиалгах, цэр гарах, шөнийн цагаар цээж давчдах, амьсгал боогдох зэрэг шинж тэмдгүүд мэдэгдэхүйц багасаж, нойр нь эрс сайжирсан байна. Цаашид төлөвлөгөөний дагуу үлдсэн эмчилгээний курсуудыг үргэлжлүүлэн хийж, уушги болон гэдэсний хоёр хавдрын голомтыг цогцоор нь хянан эмчлэхээр төлөвлөж байна.

② Эхнэр: 68 настай, баруун хөхний инвазив сувганцрын хорт хавдар

2025 оны 11-р сард өвчтөн ээлжит эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдах үед баруун хөхөнд BI-RADS 4B зэрэглэлийн зангилаа илэрчээ. Дараагийн хатгалтын биопсийн шинжилгээгээр хөхний инвазив сувганцрын хорт хавдар болох нь батлагдсан. Дархлаа будах шинжилгээний хариу: ER хүчтэй эерэг, PR сөрөг, HER2 сөрөг байв.
2025 оны 12-р сарын 8-нд өөр эмнэлэгт баруун хөхийг хадгалсан радикал мэс засал болон суганы тунгалгийн булчирхайн цэвэрлэгээ хийлгэсэн. Мэс заслын дараах эмгэг судлалын шинжилгээгээр pT2N0M0, II үе болох нь тогтоогдсон бөгөөд судас, мэдрэлийн нэвчилт илрээгүй, тунгалгийн булчирхайд үсэрхийлэл байгаагүй. Гэсэн хэдий ч мэс заслын дараа хавдрын эсрэг туслах эмчилгээ хийгдээгүй.
Мэс заслын дараах дахилтын эрсдэлийг нарийвчлан үнэлэх зорилгоор өвчтөн нөхрийн хамт манай эмнэлгийн олон салбарын хамтарсан оношилгоо, эмчилгээний (MDT) тогтолцооны талаар мэдээлэл авч, манай эмнэлэгт давтан үзүүлсэн. Нарийвчилсан шинжилгээнд цээж, хэвлийн тодосгогчтой CT хийхэд баруун хөхний мэс заслын хэсэгт том хэмжээний зөөлөн эдийн сүүдэр, баруун суганд шингэн хуримтлал болон жижиг тунгалгийн булчирхай илэрсэн. Анхдагч хавдрын хэмжээ 2.5 см байсан зэрэг өндөр эрсдэлийн хүчин зүйлсийг харгалзан үзэхэд мэс заслын дараах дахилтын эрсдэл өндөр гэж үнэлэгдсэн. Манай эмнэлгийн хавдрын MDT баг өвчтөний нас, мэс заслын дараах биеийн байдал болон эмгэг судлалын онцлогийг цогцоор нь хэлэлцэн, мэс заслын дараах туслах туяа болон системийн эмчилгээ хийхийг зөвлөсөн. Эмч, өвчтөн харилцан зөвшилцсөний үндсэн дээр эхлээд туяа эмчилгээг хийж, дараа нь системийн эмчилгээг үргэлжлүүлэхээр шийдвэрлэсэн.。
2026 оны 1-р сарын 17-ноос эхлэн өвчтөн манай эмнэлгийн Ethos ухаалаг нарийвчлалтай туяа эмчилгээний төхөөрөмжөөр нийт 15 удаагийн туяа эмчилгээ хийлгэж, 2-р сарын 11-нд эмчилгээний бүх курсыг амжилттай дуусгасан. Туяа эмчилгээ дууссанаас хоёр сарын дараа хийсэн PET-CT хяналтын шинжилгээгээр биеийн аль ч хэсэгт хавдрын дахилт болон үсэрхийллийн сэжигтэй голомт илрээгүй. Үүний дараа өвчтөнд дотоод шүүрлийн (гормоны) эмийг урт хугацаанд гэрийн нөхцөлд үргэлжлүүлэн хэрэглэх эмчилгээ эхлүүлсэн. Одоогийн байдлаар мэс заслын шарх сайн эдгэрсэн, биеийн ямар нэгэн зовиургүй, өдөр тутмын амьдралдаа бүрэн бие даасан бөгөөд өвчний байдал тогтвортой байна.

2. “Эхнэр, нөхөр хоёулаа хавдартай болох” эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг хүчин зүйлс болон амархан үл тоомсорлогддог эрт үеийн шинж тэмдгүүд

Энэ удаагийн өндөр настай эхнэр, нөхөр хоёулаа нэгэн зэрэг хорт хавдартай оношлогдсон нь олдмол шалтгаант “эхнэр, нөхрийн хавдар”-ын тохиолдол бөгөөд удамшил болон халдвараас шалтгаалаагүй юм. Ийм төрлийн хавдар үүсэхэд дараах хүчин зүйлс голлон нөлөөлдөг. Эхнэр, нөхөр олон жилийн турш хамт амьдарч, ижил хооллолт, амьдрах орчин, өдөр тутмын хэв маягтай байдаг. Гал тогооны тосны утаа,тамхидалт, өөх тос ихтэй хооллолт зэрэг хүчин зүйлүүд нь дотоод эрхтнийг удаан хугацаанд гэмтээж, хавдар үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Мөн 65-аас дээш насны хүмүүс нь хавдрын өндөр эрсдэлтэй бүлэгт багтдаг бөгөөд нэгэн зэрэг хэд хэдэн эрхтэнд анхдагч хавдар үүсэх магадлал нэмэгддэг. Үүнээс гадна олон хүн зөвхөн ердийн эрүүл мэндийн үзлэгт хамрагдаж, хавдрыг эрт илрүүлэх тусгай скрининг шинжилгээ хийлгэдэггүй нь хавдрыг эрт үед нь оношлох боломжийг алдагдуулдаг.
Хөхний хавдар эрт үедээ маш нууц явцтай байдаг. Ихэнх тохиолдолд өвдөлтгүй хөхний зангилаа, суганы хэсгээр үл ялиг хүнд оргих мэдрэмжээс өөр тодорхой шинж тэмдэггүй байдаг тул энгийн хөхний булчирхайн өөрчлөлт гэж андуурч, анхааралгүй өнгөрөөх нь элбэг.
Хоол боловсруулах замын хавдар нь ихэвчлэн үе үе хэвлийгээр өвдөх, бие засах хэвшил өөрчлөгдөх, шалтгаангүй ядрах, жин буурах зэрэг шинжээр илэрдэг бөгөөд эдгээр нь ходоод, гэдэсний үрэвслийн шинж тэмдэгтэй төстэй байдаг. Уушгины төв хэсэгт байрласан хавдар нь ихэвчлэн цустай цэр гарах, хүчтэй ханиалгах зэрэг сонгодог шинж тэмдэггүй байдаг. Харин шөнийн цагаар цээж давчдах, цэртэй ханиалгах, амьсгал давчдах зэрэг бүдэг шинж тэмдгээр илэрдэг тул анзаарагдахгүй өнгөрөх нь түгээмэл байдаг.

3. Манай эмнэлгийн оношилгоо, эмчилгээний давуу тал: MDT багийн хувь хүнд тохирсон эмчилгээ, эмчилгээ болон бие сэтгэлийн цогц дэмжлэгийг хослуулсан үйлчилгээ

Энэ удаагийн тохиолдолд эхнэр нь дан хөхний хорт хавдартай, харин нөхөр нь хоёр анхдагч хавдартай байсан тул эмчилгээний тактик нь бүрэн өөр бөгөөд эмчилгээний явц нэлээд төвөгтэй байв. Манай эмнэлэг хавдрын оношилгоо, эмчилгээний иж бүрэн нөөц боломжид тулгуурлан өвчтөний эмчилгээний бүх үе шатыг хамарсан шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, хувь хүнд тохирсон эмчилгээг хэрэгжүүлсэн.

Зураг3: Талархалын бичиг болон зураг даруулсан

① Юуны өмнө олон салбарын хамтарсан (MDT) нэг цэгийн зөвлөгөөгөөр хавдар судлал, туяа эмчилгээ, интервенц эмчилгээ, дүрс оношилгоо, эмгэг судлалын эмч нар хамтран оношилгоо, эмчилгээний төлөвлөгөөг боловсруулсан. Өвчтөнүүдийн өмнөх мэс заслын түүх, өндөр нас, биеийн ерөнхий байдал болон хавдрын байрлалыг харгалзан өөр өөр эмчилгээний стратеги сонгосон. Эхнэрт Ethos ухаалаг нарийвчлалтай туяа эмчилгээг ашигласнаар хөх орчмын хэвийн эдийг аль болох хамгаалсан бол нөхөрт TrueBeam туяа эмчилгээ, гуурсан хоолойн артерийн бага инвазив интервенц эмчилгээ болон дархлаа эмчилгээг хослуулснаар дахин өндөр эрсдэлтэй мэс засал хийхээс зайлсхийж, эмчилгээний гэмтлийг бууруулсан.
② Үүнээс гадна эмчилгээний туршид сэтгэлзүйн зөвлөгөө, дэмжлэгийг тогтмол үзүүлж, эхнэр нөхөр хоёулаа зэрэг өвчилснөөс үүдэлтэй айдас, түгшүүр, сэтгэл гутралыг бууруулахад анхаарсан. Мөн эмнэлзүйн хоол зүйчид хавдрын бодисын солилцоо болон мэс заслын дараах хоол боловсруулах эрхтний үйл ажиллагаанд тохируулан хувь хүний хооллолтын төлөвлөгөө боловсруулж, өндөр настай өвчтөний эмчилгээ даах чадварыг сайжруулахад тусалсан.
③ Мөн өвчтөнд ээлтэй үйлчилгээний хүрээнд эхнэр, нөхрийн эмчилгээ болон хяналтын үзлэгийн цагийг уялдуулан зохион байгуулж, эмнэлгээр үйлчлүүлэх үйл явцыг хялбаршуулсан. Хоёр өвчтөнд зориулсан хавдрын хяналтын нэгдсэн бүртгэл үүсгэж, хариуцсан ажилтан гэрийн нөхцөлд хэрэглэх эм, гаж нөлөөний сувилахуйн зөвлөгөөг тогтмол өгснөөр гэр бүлийн асран хамгаалагчдын ачааллыг мэдэгдэхүйц бууруулсан.