Цуманд Буцах
Элэгний хорт хавдар нь элгэнд үүсдэг хорт хавдар бөгөөд анхдагч болон хоёрдогч гэж хоёр ангилна. Түгээмэл төрөлд элэгний эсийн хавдар, цөсний сувгийн эсийн хавдар зэрэг орно. Голчлон вирусын халдвар, элэгний хатуурал, афлатоксин зэрэг хүчин зүйлтэй холбоотой. Эрт үед шинж тэмдэг тодорхойгүй, харин хожуу үед элэг орчмоор өвдөх, турах, ядрах зэрэг илрэл гарч болно.
1.Элэгний эсийн хавдар
85%–90%-ийг эзэлдэг, элэгний эсээс үүсэлтэй бөгөөд Хятад улсад хамгийн түгээмэл төрөл юм.
2.Цөсний сувгийн эсийн хавдар
Ойролцоогоор 5%-ийг эзэлдэг, элэг доторх цөсний сувгийн хучуур эсээс үүсэлтэй.
3.Холимог хэлбэрийн элэгний хорт хавдар
Элэгний эсийн хавдар болон цөсний сувгийн эсийн хавдрын хоёр төрлийн бүрэлдэхүүнийг зэрэг агуулна.
4.Хятадын элэгний хорт хавдрын үе шатлал
7 үе шаттай бөгөөд эмчилгээний клиник стратегийг чиглүүлэх үндсэн суурь болдог.
1.Вирусын гаралтай
HBV/HCV халдвар нь хамгийн чухал шалтгаант хүчин зүйл бөгөөд Хятад улсад В вирус давамгайлдаг.
2.Элэгний хатуурал
Ямар ч шалтгаант элэгний хатуурал нь хавдрын өмнөх үндсэн өөрчлөлт юм.
3.Афлатоксин
Афлатоксинтой бохирдсон хүнс (жишээлбэл хөгцөрсөн эрдэнэ шиш, газрын самар) хэрэглэх.
4.Архины хэрэглээнээс гаралтай элэгний өвчин
Удаан хугацаанд их хэмжээний архи хэрэглэх нь элэгний өвчнийг даамжруулж, улмаар элэгний хорт хавдарт хүргэж болзошгүй.
5.Архины бус өөхлөлттэй элэгний өвчин
Таргалалт, чихрийн шижин зэрэг бодисын солилцооны хам шинжтэй нягт холбоотой.
6.Удамшлын хүчин зүйл
Элэгний хорт хавдраар өвчилсөн цусан төрлийн хүмүүсийн түүх нь хувь хүний өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлдэг.
1.Вакцинжуулалт
В вирусын вакцин нь элэгний хорт хавдраас сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй арга хэмжээ бөгөөд болон өндөр эрсдэлтэй бүлгийг бүрэн хамруулах шаардлагатай.
2.Вирусын эсрэг эмчилгээ
Архаг В,Свирусын стандартчилсан эмчилгээ нь элэгний өвчний даамжралыг удаашруулж, элэгний хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулна.
3.Тогтмол дүрс оношилгоо
Өндөр эрсдэлтэй бүлэгт 6 сар тутам элэгний хэт авиан шинжилгээ болон AFP шинжилгээ хийж, эрт оношилж, эрт эмчлэх боломжийг бүрдүүлнэ.
4.Эрүүл амьдралын хэв маяг
Тамхинаас гарах, архийг хязгаарлах, хөгцөрсөн хүнс хэрэглэхгүй байх, биеийн жинг хянах, зохистой хооллох.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, элэгний хорт хавдрын урьдчилан сэргийлэлт ба хяналтын гол нь вирусын халдвараас сэргийлэх, тогтмол дүрс оношилгоо хийхэд оршино. Эрт оношилж, эрт эмчлэх нь гол түлхүүр бөгөөд өвчний үе шатанд тулгуурлан мэс засал, абляци, интервенц, бай болон дархлаа эмчилгээ зэрэг хувь хүнд тохирсон төлөвлөгөөг хэрэгжүүлнэ. Олон мэргэжлийн иж бүрэн эмчилгээ нь эмчилгээний үр дүн болон амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэнэ.
Элэгний хорт хавдар нь элгэнд үүсдэг хорт хавдар бөгөөд анхдагч болон хоёрдогч гэж хоёр ангилна. Түгээмэл төрөлд элэгний эсийн хавдар, цөсний сувгийн эсийн хавдар зэрэг орно. Голчлон вирусын халдвар, элэгний хатуурал, афлатоксин зэрэг хүчин зүйлтэй холбоотой. Эрт үед шинж тэмдэг тодорхойгүй, харин хожуу үед элэг орчмоор өвдөх, турах, ядрах зэрэг илрэл гарч болно.
1.Элэгний эсийн хавдар
85%–90%-ийг эзэлдэг, элэгний эсээс үүсэлтэй бөгөөд Хятад улсад хамгийн түгээмэл төрөл юм.
2.Цөсний сувгийн эсийн хавдар
Ойролцоогоор 5%-ийг эзэлдэг, элэг доторх цөсний сувгийн хучуур эсээс үүсэлтэй.
3.Холимог хэлбэрийн элэгний хорт хавдар
Элэгний эсийн хавдар болон цөсний сувгийн эсийн хавдрын хоёр төрлийн бүрэлдэхүүнийг зэрэг агуулна.
4.Хятадын элэгний хорт хавдрын үе шатлал
7 үе шаттай бөгөөд эмчилгээний клиник стратегийг чиглүүлэх үндсэн суурь болдог.
1.Вирусын гаралтай
HBV/HCV халдвар нь хамгийн чухал шалтгаант хүчин зүйл бөгөөд Хятад улсад В вирус давамгайлдаг.
2.Элэгний хатуурал
Ямар ч шалтгаант элэгний хатуурал нь хавдрын өмнөх үндсэн өөрчлөлт юм.
3.Афлатоксин
Афлатоксинтой бохирдсон хүнс (жишээлбэл хөгцөрсөн эрдэнэ шиш, газрын самар) хэрэглэх.
4.Архины хэрэглээнээс гаралтай элэгний өвчин
Удаан хугацаанд их хэмжээний архи хэрэглэх нь элэгний өвчнийг даамжруулж, улмаар элэгний хорт хавдарт хүргэж болзошгүй.
5.Архины бус өөхлөлттэй элэгний өвчин
Таргалалт, чихрийн шижин зэрэг бодисын солилцооны хам шинжтэй нягт холбоотой.
6.Удамшлын хүчин зүйл
Элэгний хорт хавдраар өвчилсөн цусан төрлийн хүмүүсийн түүх нь хувь хүний өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлдэг.
1.Вакцинжуулалт
В вирусын вакцин нь элэгний хорт хавдраас сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй арга хэмжээ бөгөөд болон өндөр эрсдэлтэй бүлгийг бүрэн хамруулах шаардлагатай.
2.Вирусын эсрэг эмчилгээ
Архаг В,Свирусын стандартчилсан эмчилгээ нь элэгний өвчний даамжралыг удаашруулж, элэгний хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулна.
3.Тогтмол дүрс оношилгоо
Өндөр эрсдэлтэй бүлэгт 6 сар тутам элэгний хэт авиан шинжилгээ болон AFP шинжилгээ хийж, эрт оношилж, эрт эмчлэх боломжийг бүрдүүлнэ.
4.Эрүүл амьдралын хэв маяг
Тамхинаас гарах, архийг хязгаарлах, хөгцөрсөн хүнс хэрэглэхгүй байх, биеийн жинг хянах, зохистой хооллох.
Гуангжоугийн Хятадын уламжлалт анагаах ухааны их сургуулийн Жиньшажоу эмнэлэг онцлон тэмдэглэхдээ, элэгний хорт хавдрын урьдчилан сэргийлэлт ба хяналтын гол нь вирусын халдвараас сэргийлэх, тогтмол дүрс оношилгоо хийхэд оршино. Эрт оношилж, эрт эмчлэх нь гол түлхүүр бөгөөд өвчний үе шатанд тулгуурлан мэс засал, абляци, интервенц, бай болон дархлаа эмчилгээ зэрэг хувь хүнд тохирсон төлөвлөгөөг хэрэгжүүлнэ. Олон мэргэжлийн иж бүрэн эмчилгээ нь эмчилгээний үр дүн болон амьдралын чанарыг сайжруулахад чиглэнэ.